Ο μεταβολισμός ή αλλιώς Βασικός Μεταβολικός Ρυθμός είναι ένας δείκτης που απεικονίζει την ενέργεια που χρειαζόμαστε για τις βασικές μας λειτουργίες.
Η διατροφή και ο μεταβολισμός είναι δύο θεμελιώδεις παράγοντες που επηρεάζουν τη συνολική υγεία και ευεξία του ανθρώπινου σώματος και η κατανόηση της σχέσης τους είναι ιδιάζουσας σημασίας.
Μας επιτρέπει να υιοθετούμε συνήθειες που βελτιώνουν την απόδοση του οργανισμού, προωθώντας την ευεξία και τη διατήρηση ενός υγιούς βάρους.
Τι είναι ο μεταβολισμός
Ο μεταβολισμός αποτελεί έναν από τους βασικούς μηχανισμούς που ρυθμίζουν τη λειτουργία του οργανισμού.
Συγκεκριμένα, είναι μια βιοχημική διαδικασία, όπου το σώμα μέσω χημικών διεργασιών μετατρέπει την τροφή που προσλαμβάνεται σε ενέργεια. Οι χημικές αντιδράσεις γίνονται στα κύτταρα και επιτρέπουν τη διατήρηση της ζωής, την ανάπτυξη, την αναπαραγωγή και την προσαρμογή στο περιβάλλον.
Ο μεταβολισμός μπορεί να χωριστεί σε δύο κατηγορίες: τον καταβολισμό και τον αναβολισμό. Ο καταβολισμός αφορά την διάσπαση των μεγάλων μορίων (πρωτεΐνες, λίπη και υδατάνθρακες) σε μικρότερα, απελευθερώνοντας ενέργεια.
Αντίθετα, ο αναβολισμός είναι η διαδικασία που χρησιμοποιείται η ενέργεια για τη σύνθεση μεγάλων μορίων αποσκοπώντας στην ανάπτυξη και επιδιόρθωση.
Τι είναι ο βασικός μεταβολικός ρυθμός
Ο Βασικός Μεταβολικός Ρυθμός (BMR) είναι η ποσότητα ενέργειας που χρειάζεται το σώμα μας σε κατάσταση ηρεμίας για να εκτελεί τις βασικές λειτουργίες του και μετριέται σε θερμίδες.
Ο πιο ακριβής τρόπος για να γίνει μέτρηση μεταβολισμού είναι η έμμεση θερμιδομετρία. Η συγκεκριμένη μέθοδος, αναλύει την κατανάλωση οξυγόνου και την παραγωγή διοξειδίου του άνθρακα σε κατάσταση ηρεμίας.
Από τι επηρεάζεται ο μεταβολισμός
Ο μεταβολικός ρυθμός διαφέρει μεταξύ των επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες. Αναλυτικότερα:
Ηλικία
Σταδιακά, ο μεταβολισμός μας τείνει να επιβραδύνεται λόγω της απώλειας μυϊκής μάζας και των αλλαγών στη λειτουργία των κυττάρων.
Φύλο
Οι ανδρικές ορμόνες, όπως η τεστοστερόνη, συμβάλλουν στην αύξηση της μυϊκής μάζας και στην καύση λίπους.
Επίσης, οι γυναίκες τείνουν να αποθηκεύουν περισσότερο λίπος στους γοφούς και τους μηρούς, ενώ οι άνδρες στην κοιλιά. Αυτό το διαφορετικό πρότυπο κατανομής του λίπους σχετίζεται με διαφορές στο ρυθμό καύσης ενέργειας.
Μυϊκή μάζα και μεταβολισμός
Οι μύες καταναλώνουν περισσότερη ενέργεια από το λίπος, ακόμη και σε κατάσταση ηρεμίας. Η αύξηση της μυϊκής μάζας βελτιώνει τον μεταβολισμό.
Φυσική δραστηριότητα
Η άσκηση, ειδικά ο συνδυασμός αερόβιας και η προπόνησης αντιστάσεων, επιταχύνει τον ρυθμό καύσης θερμίδων.
Ορμόνες
Οι ορμονικές ανισορροπίες π.χ. του θυρεοειδή μπορούν είτε να επιβραδύνουν είτε να επιταχύνουν τον μεταβολισμό.
Γενετική Προδιάθεση και μεταβολισμός
Υπάρχουν γονίδια, που επηρεάζουν τον ρυθμό του μεταβολισμού. Κάποιοι άνθρωποι κληρονομούν γονίδια που τους δίνουν ταχύτερο μεταβολισμό, ενώ άλλοι μπορεί να έχουν αργότερο.
Πώς η διατροφή επηρεάζει τον μεταβολισμό
Η διατροφή παίζει καθοριστικό ρόλο στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο μεταβολισμός.
Οι τροφές που επιλέγουμε και ο τρόπος που αξιοποιούμε την ενέργεια που παρέχουν επηρεάζουν άμεσα την καύση των θερμίδων και την υγεία.
Αναλυτικότερα, το σώμα μας χρειάζεται θερμίδες για να λειτουργήσει σωστά. Η κατανάλωση περισσότερων θερμίδων από αυτές που καίει το σώμα, οδηγεί στην αποθήκευση της επιπλέον ενέργειας ως λίπος. Αντίθετα, η κατανάλωση λιγότερων θερμίδων από αυτές που χρειάζεται το σώμα, οδηγεί στην αξιοποίηση των αποθεμάτων λίπους για ενέργεια. Επομένως, η ισορροπία θερμίδων είναι απαραίτητη για να διατηρούμε έναν υγιή μεταβολισμό.
Όσο αφορά την ποιότητα των τροφίμων, δεν έχουν όλες οι τροφές την ίδια αξία. Τα φρούτα, τα λαχανικά, οι πρωτεΐνες υψηλής ποιότητας και τα καλά λιπαρά, προάγουν έναν υγιή μεταβολισμό. Από την άλλη πλευρά, η υπερβολική κατανάλωση επεξεργασμένων τροφών και ζάχαρης επιβαρύνει τον μεταβολισμό και οδηγεί σε αύξηση του βάρους.
Σε γενικές γραμμές, η κατανάλωση πρωτεϊνών αυξάνει τον μεταβολισμό περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο θρεπτικό συστατικό. Αυτό οφείλεται στη θερμογένεση, δηλαδή στην ενέργεια που απαιτείται για την πέψη, απορρόφηση και επεξεργασία των πρωτεϊνών.
Οι υδατάνθρακες όταν καταναλώνονται υπερβολικά, αποθηκεύονται ως λίπος, επηρεάζοντας αρνητικά τον μεταβολισμό. Τέλος, τα καλά λιπαρά (όπως τα ωμέγα-3 λιπαρά) βελτιώνουν τη μεταβολική υγεία. Αντιθέτως, τα κορεσμένα και τρανς λιπαρά συνδέονται με την αύξηση του βάρους και τη μείωση του μεταβολισμού.
Με ποιες διατροφικές συνήθειες μπορεί να βελτιωθεί ο μεταβολισμός
Για τη βελτίωση του μεταβολισμού, πρέπει να εστιάσουμε στην ποιότητα των τροφών και στις συνήθειες που τον ενισχύουν. Ορισμένες συμβουλές περιλαμβάνουν:
- Μικρά, συχνά γεύματα: Η τακτική κατανάλωση γευμάτων διατηρεί τον μεταβολισμό ενεργό και αποτρέπει την μείωση της ενεργειακής δαπάνης.
- Επαρκής ενυδάτωση: Το νερό συμβάλλει στη διατήρηση της σωστής λειτουργίας του μεταβολισμού και βοηθά στην απομάκρυνση των τοξινών.
- Κατανάλωση πράσινου τσαγιού και καφέ: Αυτά τα ροφήματα περιέχουν καφεΐνη και αντιοξειδωτικά που μπορούν να αυξήσουν προσωρινά τον μεταβολικό ρυθμό.
- Κατανάλωση καλών λιπαρών: Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, που βρίσκονται στα ψάρια, στους ξηρούς καρπούς και στους σπόρους, έχουν σαν αποτέλεσμα να βελτιώνεται ο μεταβολισμός.
- Κατανάλωση πρωτεΐνης σε κάθε γεύμα: Η πρόσληψη πρωτεΐνης όπως αναφέρθηκε ενισχύει τη θερμογένεση και βοηθά στη διατήρηση της μυϊκής μάζας.
Συμπερασματικά
Η διατροφή και ο μεταβολισμός είναι αλληλένδετα, πρωταγωνιστούν στη διαχείριση του βάρους και στη γενικότερη υγεία.
Με την επιλογή κατάλληλων τροφών και την υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών ενισχύεται η βιοχημική λειτουργία του οργανισμού και προάγεται η καλή υγεία και ευεξία.
Μέτρηση μεταβολισμού στο Διαιτολογικό Κέντρο Αγγελοπούλου Μπάρμπαρα
Θέλετε να ανακαλύψετε τις πραγματικές ενεργειακές ανάγκες του οργανισμού σας και να θέσετε τις κατάλληλες βάσεις της διατροφικής στρατηγικής σας;
Στο Διαιτολογικό Κέντρο Αγγελοπούλου Μπάρμπαρα μπορείτε να πραγματοποιήσετε μέτρηση του μεταβολισμού σας σε λίγα λεπτά με την χρήση του σύγχρονου εξοπλισμού Fitmate.
Επικοινωνήστε μαζί μου επιλέγοντας όποιον από τους ακόλουθους τρόπους επιθυμείτε για να προγραμματίσετε την μέτρηση του δικού σας μεταβολισμού:
- τηλεφωνικά στο +302741051932
- συμπληρώστε την φόρμα επικοινωνίας στην ιστοσελίδα μας
- στείλτε email στο barbara_aggelopoulou@hotmail.com
